Biblioteka 2.0 on Facebook
Biblioteka 2.0 Strona Główna

Biblioteka 2.0
Forum społeczności czytelników i bibliotekarzy cyfrowych

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy  StatystykiStatystyki
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj  AlbumAlbum  DownloadDownload

Poprzedni temat «» Następny temat
Creative Commons w bibliotekach cyfrowych
Autor Wiadomość
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-02-19, 23:54   Creative Commons w bibliotekach cyfrowych

Chciałbym tutaj zachęcić do dosyć trudnej dyskusji na temat możliwości zastosowania licencji Creative Commons w bibliotekach cyfrowych oraz konieczności "zmiękczania" prawa autorskiego, aby nie stało się narzędziem do kontrolowania twórczości.

Myślę, że najlepszym wprowadzeniem do dyskusji są słowa samego Lessiga, autora książki "Wolna kultura"

Lawrence Lessig napisał/a:
(...) Technologia dała nam nowe obszary wolności. Niektórzy powoli zaczynają rozumieć, że wolność ta nie oznacza anarchii. Możemy wnieść wolną kulturę w XXI wiek bez strat dla artystów i bez niszczenia potencjału technologii cyfrowej. Przekształcanie dzisiejszych RCA w Causbych będzie wymagało trochę refleksji, i co ważniejsze, trochę dobrej woli.
Zdrowy rozsadek musi się zbuntować. Musi służyć wolnej kulturze. Jeśli te możliwości mają kiedykolwiek być zrealizowane, to musi się to stać już niedługo.(...)

(...)Działania należy zacząć na ulicach. Ruch społeczny powinien zrzeszyć znaczną liczbę rodziców, nauczycieli, bibliotekarzy, twórców, pisarzy, muzyków, filmowców, naukowców, którzy opowiedzieliby tę samą historię własnymi słowami oraz wyjaśnili swoim sąsiadom, dlaczego walka jest taka ważna.(...)
Cytaty pochodzą z książki "Wolna kultura" str. 300 i 303

W dyskusji przyda się znajomość poniższych żródeł:

anetadr napisał/a:
W ubiegłym roku ukazał się tekst jednolity Ustawy o prawie autorskim (Dz. U. z 2006 r. nr 90 poz. 631).

_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
sk 
sk

Dołączył: 19 Lut 2007
Posty: 292
Skąd: KPBC, Toruń
Poziom: 15
HP: 0/488
 0%
MP: 233/233
 100%
EXP: 35/35
 100%
Wysłany: 2007-02-20, 15:28   

Tomasz Kalota napisał/a:
Chciałbym tutaj zachęcić do dosyć trudnej dyskusji na temat możliwości zastosowania licencji Creative Commons w bibliotekach cyfrowych oraz konieczności "zmiękczania" prawa autorskiego, aby nie stało się narzędziem do kontrolowania twórczości.


Jeśli chodzi o to, co leży w bibliotecznych magazynach i co stopniowo, w formie zdigitalizowanej trafia do bibliotek cyfrowych, to nie róbmy sobie złudzeń: nie do bibliotek należy decydowanie o warunkach licencji.

W typowym przypadku biblioteka nie posiada praw autorskich do utworu (jest jedynie właścicielem fizycznego lub cyfrowego egzemplarza, to zupełnie co innego!), a książki objęte ochroną prawnoautorską udostępnia na podst. przepisów o dozwolonym użytku (to trochę jak prawo przejazdu przez cudzą łąkę) albo na mocy woli autora. Cyfrowa reprodukcja nic tu nie zmienia.

W innej typowej sytuacji, kiedy biblioteka udostępnia w formie cyfrowej utwór, który przeszedł do domeny publicznej, również nie ma mowy o nabyciu praw autorskich na skutek wytworzenia kopii elektronicznej.

Można więc co najwyżej molestować samych autorów, żeby zechcieli publikować na warunkach CC; w przypadku publikacji produkowanych przez wyrobników zatrudnionych na etacie ewentualnie władze rektorskie miałyby coś do powiedzenia.

Inna sprawa, gdyby w ramach bibliotek 2.0 zaczęła powstawać jakaś "wartość dodana", jak np. w przypadku Finnegans Wiki (nawiasem mówiąc to chyba mój ulubiony model biblioteki 2.0) Tu już jest twórczy wkład, który można by objąć licencją CC, oczywiście za zgodą wszystkich autorów. Czy nie fajnie by było zobaczyć kiedyś, powiedzmy, Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka w opracowaniu spoleczności internetowej udostępnianym na otwartej licencji? :)

Kwestia "zmiękczania" prawa autorskiego - ważniejsza i trudniejsza - to temat na osobny post, a ja dziś bez śniadania... :-)
 
     
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-02-21, 22:05   

sk napisał/a:
Jeśli chodzi o to, co leży w bibliotecznych magazynach i co stopniowo, w formie zdigitalizowanej trafia do bibliotek cyfrowych, to nie róbmy sobie złudzeń: nie do bibliotek należy decydowanie o warunkach licencji.

W typowym przypadku biblioteka nie posiada praw autorskich do utworu (jest jedynie właścicielem fizycznego lub cyfrowego egzemplarza, to zupełnie co innego!), a książki objęte ochroną prawnoautorską udostępnia na podst. przepisów o dozwolonym użytku (to trochę jak prawo przejazdu przez cudzą łąkę) albo na mocy woli autora. Cyfrowa reprodukcja nic tu nie zmienia.

Zgoda zupełna. To jest właśnie ten obszar "zastany", który jest już związany z prawem autorskim i tu można dyskutować tylko o ewentualnym "zmiękczaniu".

sk napisał/a:
Inna sprawa, gdyby w ramach bibliotek 2.0 zaczęła powstawać jakaś "wartość dodana", jak np. w przypadku Finnegans Wiki (nawiasem mówiąc to chyba mój ulubiony model biblioteki 2.0) Tu już jest twórczy wkład, który można by objąć licencją CC, oczywiście za zgodą wszystkich autorów. Czy nie fajnie by było zobaczyć kiedyś, powiedzmy, Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka w opracowaniu spoleczności internetowej udostępnianym na otwartej licencji? :)

Jeszcze większa zgoda ;-) . Dokładnie o to chodzi, o wartość dodaną przez czytelników 2.0. Wydaje mi się, że przy okazji organizowania FreeSpace - miejsca, w którym będą tworzyć użytkownicy, warto pomyśleć o przyjaznych uregulowaniach, które pozwolą w przyszłości bezboleśnie korzystać z tej twórczości. Ponadto, jeśli zależy nam na dopingowaniu kreatywności użytkowników, to raczej wskazane byłoby korzystanie z rozwiązań prawnych, które również wspierają kreatywność. Ostatnio kilkakrotnie spotkałem się ze stwierdzeniem, że zaczyna panować moda na Lessiga. Osobiście nie lubię mody, ale zdaję sobie sprawę z tego, że moda ma pewną moc i w tym kontekście może się ona okazać narzędziem dopingującym.
_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
sk 
sk

Dołączył: 19 Lut 2007
Posty: 292
Skąd: KPBC, Toruń
Poziom: 15
HP: 0/488
 0%
MP: 233/233
 100%
EXP: 35/35
 100%
Wysłany: 2007-02-23, 08:03   

Tomasz Kalota napisał/a:
Jeszcze większa zgoda ;-) . Dokładnie o to chodzi, o wartość dodaną przez czytelników 2.0. Wydaje mi się, że przy okazji organizowania FreeSpace - miejsca, w którym będą tworzyć użytkownicy, warto pomyśleć o przyjaznych uregulowaniach, które pozwolą w przyszłości bezboleśnie korzystać z tej twórczości. Ponadto, jeśli zależy nam na dopingowaniu kreatywności użytkowników, to raczej wskazane byłoby korzystanie z rozwiązań prawnych, które również wspierają kreatywność. Ostatnio kilkakrotnie spotkałem się ze stwierdzeniem, że zaczyna panować moda na Lessiga. Osobiście nie lubię mody, ale zdaję sobie sprawę z tego, że moda ma pewną moc i w tym kontekście może się ona okazać narzędziem dopingującym.


Trochę to może wyglądać na dzielenie skóry na niedźwiedziu, niemniej zgadzam się, że warto zdecydować zawczasu, jakie warunki udostępniania wspólnie wytworzonych treści można by zaproponować społeczności. CC oczywiście nie jest jedyną możliwością. Można wybrać inny wzorzec licencji, np. GNU FDL (jak w Wikipedii) lub w ostateczności opracować coś własnego. Niemniej bez wzgl. na modę CC jest ewentualnością dość rozsądną.

Nie bez znaczenia jest, jakie konkretne formy mogłaby przybrać aktywność czytelników, czy bardziej zindywidualizowane (recenzje, komentarze), czy zbiorowe (jak wiki z przykładu wyżej). Zwłaszcza w tym drugim przypadku wynegocjowanie i przyjecie "z góry" jednej, wspólnej licencji byłoby uzasadnione.

To wszystko na razie jest stosunkowo odległą perspektywą; kto wie na ile entuzjazm dyskutantów tego forum da się zamienić w konkrety, czy to ze względów technicznych, czy z uwagi na to, że każde takie społecznościowe przedsięwzięcie w Internecie wymaga do powodzenia pewnej "masy krytycznej" jeśli chodzi o liczbę uczestników.

W chwili obecnej realna pozostaje przede wszystkim promocja CC wśród autorów. U nas (KPBC) może coś z tego będzie. Rozmawiałem wczoraj z koordynatorką projektu, p. Bożeną Michalską, i zgodziliśmy się, że można by proponować licencje CC autorom, którzy umieszczają swoje prace w bibl. cyfrowej. Byłby to wygodny wzorzec (czy raczej kilka alternatywnych wzorców) precyzujący warunki rozpowszechniania i wykorzystywania ich tekstów.

Do tej pory w rozmowach i umowach z autorami czegoś takiego nie było, poza ogólnym sformułowaniem, że autor zgadza się na publiczne udostępnianie utworu w sieci. Skutek jest taki, że internauta chcąc się dowiedzieć, jak może wykorzystywać tekst, powinien w zasadzie zwrócić się do autora, czyli pokonać typowy w dziedzinie prawa autorskiego tor przeszkód.

Zamierzamy też umieścić inf. zachęcającą autorów w dostępnej na stronie biblioteki "Polityce udostępniania" i odesłanie do strony CC, żeby zainteresowani nie musieli szukać.

Trzeba by też zacząć konsekwentnie dodawać odpowiednią notę w opisie bibliograficznym w polu prawa, jeśli autor wybierze którąś z licencji CC.
 
     
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-02-23, 08:39   

sk napisał/a:
Do tej pory w rozmowach i umowach z autorami czegoś takiego nie było, poza ogólnym sformułowaniem, że autor zgadza się na publiczne udostępnianie utworu w sieci(...)

Nie do końca jestem pewien, czy autor, który wydał już swój utwór na jakichś prawach może potem zmienić zdanie i ten sam utwór udostępnić w BC na licencji CC. To chyba musiałoby być nowe wydanie publikacji?

sk napisał/a:
(...)Trzeba by też zacząć konsekwentnie dodawać odpowiednią notę w opisie bibliograficznym w polu prawa, jeśli autor wybierze którąś z licencji CC.

Może coś w tym stylu - http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/4950 ?
W atrybucie "Prawa" jest odsyłacz "Więcej informacji", kierujący do odpowiedniej licencji, na której została udostępniona publikacja. Obecnie jest to może trochę mało czytelne, ale jak w dLibrze pojawi się możliwość nadawania etykiet linkom to zwrot "Więcej informacji" będzie można zamienić na konkretną nazwę licencji.
Odpowiednie informacje o licencji znajdują się również w samej publikacji.
_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
sk 
sk

Dołączył: 19 Lut 2007
Posty: 292
Skąd: KPBC, Toruń
Poziom: 15
HP: 0/488
 0%
MP: 233/233
 100%
EXP: 35/35
 100%
Wysłany: 2007-02-23, 09:33   

Tomasz Kalota napisał/a:
Nie do końca jestem pewien, czy autor, który wydał już swój utwór na jakichś prawach może potem zmienić zdanie i ten sam utwór udostępnić w BC na licencji CC. To chyba musiałoby być nowe wydanie publikacji?

Jeśli zawarł np. umowę z tradycyjnym wydawnictwem, w której zbył prawa majątkowe do utworu, to w ogóle nie ma prawa decydować o licencji i udostępniać utworu innemu wydawnictwu czy bibliotece cyfrowej. Jeśli zachował pełnię praw autorskich (bo np. wcześniejszą wersję papierową wydał własnym sumptem), to nie widzę przeszkód, które miałyby mu uniemożliwiać swobodne określanie warunków udostępniania utworu. To są przypadki graniczne, w innych sytuacjach jego swoboda może, choć nie musi, być ograniczona postanowieniami umowy z wydawnictwem. Mówiąc krótko, decydujące jest to, czy i w jakim zakresie przeniósł autorskie prawa majątkowe na kogoś innego.

Tomasz Kalota napisał/a:
Może coś w tym stylu - http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/4950 ? (...)

Właśnie o coś takiego chodzi! (Zakładam w tym przypadku, że Biblioteka istotnie ma prawa autorskie do tej rzeczy. Z zawartością pola "Prawa" jest niestety wiele niepotrzebnego zamieszania - nie mam tu na myśli konkretnie BUWr!)
 
     
relis 


Wiek: 53
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 790
Skąd: Biblioteka Śląska
Poziom: 25
HP: 14/1490
 1%
MP: 711/711
 100%
EXP: 24/73
 32%
Wysłany: 2007-02-23, 11:10   

Kwestia praw może być, sądzę kluczowa dla bibliotek cyfrowych, jeśli nie chcą serwować wyłącznie rzeczy sprzed stu lat.
Chyba każda biblioteka cyfrowa czy instytucjonalna uczelniana, czy też taka, w której uczelnie publikują, ma ten sam problem - znalezienie modelu publikowania w BC rzeczy współczesnych. Może nie chodzi tu o sposób licencjonowania utworu już umieszczonego w BC, ale o umożliwienie publikacji w BC.
Widzę, że niektóre uczelnie uregulowały to na poziomie zarządzenia rektora - np. Zielonogórska BC, która zachęca naukowców do umieszczania swoich prac w BC.
http://zbc.uz.zgora.pl/dl...813654875636165 - zamieszczając wzór umowy i formatki do zgłaszania prac.
BUWr zachęca podobnie - http://www.bu.uni.wroc.pl/bc/zaproszenie.html .
(ciekawe jaki oddźwięk, Tomasz?).

Paradoksalnie niekiedy posiadanie pełni praw do utworu przez wydawnictwa uczelniane ułatwia publikowanie w BC, bowiem wówczas dzieje się to na podstawie decyzji rektora.
Mimo wszystko w kręgach nauki w dalszym ciągu liczy się publikacja "papierowa" i recenzowana. Ale może też jest wielu młodych naukowców, czy nawet studentów, którzy chętnie działają i opublikowaliby swoje wypowiedzi z innych motywów, nie chcąć czekać na wydania papierowe.
Czy jest to kwestia wyłącznie braku wiedzy na temat tej możliwości w środowisku? Czy też niechęci do publikowania w tej formie? Obawy przed "kradzieżą" myśli czy plagiatami?
W rozmowach w bibliotekarzami-akademikami odnoszę niekiedy wrażenie jakiejś niemocy w tym zakresie.
Druga rzecz - prawo sobie, a nawyki sobie. Może młodzi autorzy myślą, że BC to za wysokie progi jak na ich nogi?
_________________
Given enough eyeballs, all bugs are shallow.
ESR
It is not necessary to change; survival is not mandatory. ;-)
Edward Deming

http://relis-blog.blogspot.com
 
 
     
anetadr 

Dołączyła: 13 Lut 2007
Posty: 161
Skąd: Biblioteka UŚ
Poziom: 11
HP: 0/272
 0%
MP: 130/130
 100%
EXP: 19/25
 76%
Wysłany: 2007-02-23, 11:43   

relis napisał/a:
Paradoksalnie niekiedy posiadanie pełni praw do utworu przez wydawnictwa uczelniane ułatwia publikowanie w BC, bowiem wówczas dzieje się to na podstawie decyzji rektora.


U nas tak jest i wyraźnie coś w tej sprawie drgnęło. Mamy w poniedziałek spotkanie z dyrektorem wydawnictwa, a wiem, że jest wola porozumienia.

Zobaczymy ile nam się uda wytargować.

Na razie jest rozporządzenie w sprawie prac doktorskich.

Aneta
 
     
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-02-23, 23:43   

sk napisał/a:
(...)(Zakładam w tym przypadku, że Biblioteka istotnie ma prawa autorskie do tej rzeczy. Z zawartością pola "Prawa" jest niestety wiele niepotrzebnego zamieszania - nie mam tu na myśli konkretnie BUWr!)

Oczywiście, BUWr ma prawa do tego eBooka, a sprawa udostępnienia na licencji CC została uzgodniona jeszcze przed jego wydaniem.
_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-02-23, 23:58   

relis napisał/a:
(...)BUWr zachęca podobnie - http://www.bu.uni.wroc.pl/bc/zaproszenie.html .
(ciekawe jaki oddźwięk, Tomasz?)(...)

Na razie jest udostępniony jeden doktorat, eBooki oraz katalogi z wystaw. Było też kilka osób zainteresowanych opublikowaniem własnych prac, ale okazało się, że sami nie mają do nich praw i muszą się dogadywać z wydawnictwami, co generalnie zniechęca do załatwienia tej sprawy. Ponadto też mi się wydaje, że ciągle jeszcze wiele osób obawia się elektronicznych publikacji mimo tego, że one też są recenzowane, mają ISBN oraz EO. Do tej pory wszystkie eBooki wydane przez BUWr miały swoich recenzentów.
_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
bjasko 
bjasko


Dołączyła: 17 Lut 2007
Posty: 40
Skąd: BUR
Poziom: 5
HP: 0/81
 0%
MP: 38/38
 100%
EXP: 2/13
 15%
Wysłany: 2007-02-28, 18:24   

Skoro wszyscy deklarują swoje wielkie poparcie dla CC, to czemu www.biblioteka20.pl jest opatrzone znienawidzoną notką: Copyright © 2007 Portal społeczności Biblioteka 2.0. All rights reserved.
 
 
     
sindap 


Dołączył: 12 Lut 2007
Posty: 12
Skąd: Biblioteka Śląska
Poziom: 2
HP: 0/30
 0%
MP: 14/14
 100%
EXP: 2/8
 25%
Wysłany: 2007-02-28, 22:59   

bjasko napisał/a:
Skoro wszyscy deklarują swoje wielkie poparcie dla CC, to czemu www.biblioteka20.pl jest opatrzone znienawidzoną notką: Copyright © 2007 Portal społeczności Biblioteka 2.0. All rights reserved.


Gdzie? ;-)
 
     
bjasko 
bjasko


Dołączyła: 17 Lut 2007
Posty: 40
Skąd: BUR
Poziom: 5
HP: 0/81
 0%
MP: 38/38
 100%
EXP: 2/13
 15%
Wysłany: 2007-03-01, 07:22   

:mrgreen: :mrgreen: :mrgreen:

no, tak już jest zdecydowanie lepiej!
w imieniu CC dzięki
 
 
     
Tomasz Kalota 
Tomasz Kalota


Wiek: 47
Dołączył: 13 Lut 2007
Posty: 322
Skąd: Wrocław
Poziom: 16
HP: 0/556
 0%
MP: 265/265
 100%
EXP: 30/39
 76%
Wysłany: 2007-03-04, 16:11   

sindap napisał/a:
bjasko napisał/a:
Skoro wszyscy deklarują swoje wielkie poparcie dla CC, to czemu www.biblioteka20.pl jest opatrzone znienawidzoną notką: Copyright © 2007 Portal społeczności Biblioteka 2.0. All rights reserved.


Gdzie? ;-)

No właśnie, to jest bardzo dobra uwaga. Copyright © został już ściągnięty, ale może warto przed rozpoczęciem pisania bloga określić prawa do wykorzystywania treści, które się tam pojawią. Ja jestem za tym aby udostępnić cały serwis Biblioteka 2.0 oraz forum na licencji CC. To może być dobry krok w kierunku zachęcenia społeczności do twórczego działania. Jeśli chcemy zachęcić czytelników do aktywności, to może warto wyraźnie określić jak efekty ich aktywności mogą być wykorzystywane. Co o tym myślicie?
_________________
Myśl więziona w księdze jest hańbą dla księgi.

Tomasz Kalota | Digitalizacja.pl | eBooki.com.pl
 
 
     
Malin 
Bibliotekarz 2.0

Wiek: 38
Dołączył: 14 Lut 2007
Posty: 23
Skąd: Katowice
Poziom: 3
HP: 0/44
 0%
MP: 21/21
 100%
EXP: 5/9
 55%
Wysłany: 2007-03-06, 09:20   

Ja jestem bardzo za. Tylko konkretnie jaką licencję masz na myśli? Bo trzeba jeszcze wybrać, czy to ma być by-nc-sa, by-sa czy jakiś inny rodzaj licencji CC.
_________________
Pozdrawiam,
Marcin Malinowski
http://malin.net.pl
 
     
Wyświetl posty z ostatnich:   
Ten temat jest zablokowany bez możliwości zmiany postów lub pisania odpowiedzi
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group
Biblioteka 2.0 : Forum społeczności czytelników i bibliotekarzy cyfrowych [Dokument elektroniczny] - Tryb dostępu http://forum.biblioteka20.pl
Korzystanie z portalu oznacza akceptację naszej polityki prywatności.
Strona wygenerowana w 0.13 sekundy. Zapytań do SQL: 10